พ.ร.บ. ขุดถมดิน ล่าสุด 2569: เกณฑ์แจ้งและบทลงโทษ

พ.ร.บ. ขุดถมดิน ใช้กับพื้นที่ใด

พระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 มีไว้ควบคุมการขุดและถมเพื่อลดความเสี่ยงต่อคน อาคาร และที่ดินข้างเคียง โดยมาตรา 3 ระบุพื้นที่ใช้บังคับ เช่น เทศบาล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา และพื้นที่อื่นตามที่กฎหมายกำหนด ควรสอบถามเขต เทศบาล หรือ อบต. ว่าแปลงของเราอยู่ในพื้นที่ใช้บังคับและมีประกาศเพิ่มเติมหรือไม่

งานที่เข้าเกณฑ์ใช้วิธี แจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นและรับใบรับแจ้ง ซึ่งเป็นคนละขั้นตอนกับการขออนุญาตก่อสร้างอาคาร อ่านรายละเอียดการเตรียมตัวได้ที่ ถมดินต้องขออนุญาตไหม

ขุดดินหรือถมดินเท่าไรต้องแจ้งตามกฎหมายกลาง

ในท้องที่ที่ พ.ร.บ. ใช้บังคับ ให้เริ่มตรวจจากมาตรา 17 และมาตรา 26 โดยดูประกาศท้องถิ่นประกอบด้วย:

• ขุดดิน: ลึกจากระดับพื้นดินเกิน 3 เมตร หรือพื้นที่ปากบ่อเกิน 10,000 ตารางเมตร หรือมีความลึกหรือพื้นที่ตามที่ท้องถิ่นประกาศกำหนด
• ถมดิน: มาตรา 26 วรรคสามกำหนดให้แจ้งเมื่อพื้นที่ถมเกิน 2,000 ตารางเมตร หรือเกินพื้นที่ที่ท้องถิ่นประกาศกำหนด และต้องจัดการระบายน้ำตามที่กฎหมายกำหนดด้วย

ส่วนการถมสูงกว่าที่ดินต่างเจ้าของข้างเคียง แม้พื้นที่ไม่เกินเกณฑ์ ก็มีข้อกำหนดเรื่องการระบายน้ำ จึงควรให้เจ้าหน้าที่ตรวจทั้งพื้นที่ ระดับดินข้างเคียง และประกาศที่ใช้กับแปลงจริง อ่านตัวบท พ.ร.บ. มาตรา 17 และ 26

คำว่า “เกิน” ไม่รวมตัวเลขที่เท่ากันพอดี แต่การเท่ากับเกณฑ์กลางไม่ได้แปลว่าไม่ต้องแจ้งเสมอ เพราะท้องถิ่นอาจกำหนดเกณฑ์ต่างออกไป

กรุงเทพฯ ใช้เกณฑ์เท่าไร

ประกาศกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2545 กำหนดตัวเลขสำหรับแจ้งไว้ต่างจากเกณฑ์กลาง ดังนี้

ตัวอย่าง: 1 ไร่เท่ากับ 1,600 ตารางเมตร ซึ่งตรงกับตัวเลข “ตั้งแต่ 1,600 ตารางเมตร” ในประกาศกรุงเทพฯ ควรให้สำนักงานเขตตรวจระดับที่ดินข้างเคียงและเงื่อนไขการแจ้งของแปลงก่อนเริ่มงาน ส่วนพื้นที่นอกกรุงเทพฯ ให้ตรวจประกาศของท้องถิ่นนั้น ไม่ควรใช้ตัวเลขเดียวกันทั้งประเทศ

ขั้นตอนแจ้งขุดดินหรือถมดิน

1. ตรวจข้อมูลแปลง: เตรียมพิกัด พื้นที่ที่จะขุดหรือถม ความลึกหรือระดับถม แนวเขต ระดับที่ข้างเคียง และแนวทางระบายน้ำ
2. ติดต่อหน่วยงานพื้นที่: สอบถามฝ่ายโยธาสำนักงานเขต กองช่างเทศบาล หรือ อบต. ว่างานต้องแจ้งหรือใช้เอกสารใด กรุงเทพฯ มีช่องทาง BMA OSS ด้วย
3. ยื่นเอกสาร: โดยทั่วไปเตรียมบัตรผู้แจ้ง เอกสารสิทธิ แผนที่และแผนผังบริเวณ รวมถึงแบบ รายการคำนวณ หนังสือรับรองวิศวกร หรือหนังสือมอบอำนาจเมื่อกรณีนั้นต้องใช้ ให้ยึดรายการของหน่วยงานเป็นหลัก
4. รับใบรับแจ้งก่อนเริ่ม: หากแจ้งถูกต้อง กฎหมายกำหนดให้เจ้าพนักงานออกใบรับแจ้งภายใน 7 วันนับแต่ได้รับแจ้ง หากเอกสารต้องแก้ไข ระยะเวลาและขั้นตอนเป็นไปตามกรณี อย่าเริ่มงานที่เข้าข่ายก่อนรับใบรับแจ้ง

ตัวอย่างค่าธรรมเนียมของกรุงเทพฯ สำหรับใบรับแจ้งถมดินคือ 500 บาทต่อฉบับ อาจมีค่าเอกสารอื่นตามรายการบริการ ควรตรวจอัตราปัจจุบันกับหน่วยงานพื้นที่ ดูข้อมูลบริการแจ้งถมดินของกรุงเทพมหานคร

ก่อนถมใกล้แนวเขต ต้องดูอะไรเพิ่ม

ตรวจหมุดเขตและระดับดินรอบแปลง วางทางน้ำไม่ให้ไหลไปสร้างความเดือดร้อนแก่แปลงอื่น และประเมินการพังทลายก่อนถมใกล้รั้วหรืออาคาร หากพื้นที่เสี่ยงหรือจำเป็นต้องมีโครงสร้างกันดิน ควรให้วิศวกรประเมินและออกแบบตามข้อกำหนดที่ใช้กับงาน

อ่านต่อเรื่อง การถมใกล้แนวเขตผู้อื่น และ การวางทางระบายน้ำหลังถมดิน ส่วนวิธีทำงานหน้างานดูได้ที่ วิธีถมดินให้แน่น

ไม่แจ้งขุดถมดิน มีบทลงโทษอย่างไร

มาตรา 35 กำหนดว่า ผู้ที่ขุดหรือถมในกรณีที่ต้องแจ้งโดยยังไม่ได้รับใบรับแจ้ง อาจมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 50,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หากทำในบริเวณห้ามขุดหรือถมตามที่กฎหมายกำหนด โทษอาจสูงขึ้น ทั้งนี้การพิจารณาขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

หากงานข้างเคียงเสี่ยงทำให้ดินพังหรือเกิดความเสียหาย ให้เก็บภาพและข้อมูลติดต่อหน่วยงานท้องถิ่นเพื่อตรวจสอบ โดยมาตรา 29 ระบุสิทธิร้องขอเมื่อเข้าเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

แหล่งข้อมูลทางการ

• พระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 ฉบับรวบรวม — กรมที่ดิน
• ประกาศกรุงเทพมหานคร เรื่องกำหนดความลึกหรือพื้นที่ที่ต้องแจ้งการขุดดินหรือถมดิน พ.ศ. 2545
• บริการแจ้งความประสงค์ถมดิน — กรุงเทพมหานคร
• กฎกระทรวงกำหนดมาตรการป้องกันการพังทลายของดิน พ.ศ. 2548

ตรวจข้อมูลวันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 โปรดตรวจประกาศและขั้นตอนปัจจุบันกับหน่วยงานเจ้าของพื้นที่ก่อนดำเนินงาน